اقدامات و ارزیابی درمان بی خوابی
درمان بیخوابی پیش از هر چیز نیازمند ارزیابی دقیق وضعیت خواب فرد است. اولین اقدام برای درمان بیخوابی همین بررسی کامل مشکل است، زیرا در بسیاری از موقعیتها ممکن است افراد به دلیل شکایت از بیخوابی به پزشک مراجعه کنند اما پس از بررسی مشخص شود که مشکل اصلی آنها واقعا بیخوابی نیست. این مسئله بهخصوص در سنین بالا و در افراد سالخورده دیده میشود؛ افرادی که اغلب بهصورت ناخودآگاه از بیخوابی گلهمند هستند در حالی که الگوی خواب آنها طبیعیِ مرتبط با سن است.
برای مثال بیماری افسردگی یکی از عللی است که فرد را با مشکل بیخوابی مواجه میکند. در چنین شرایطی، درمان باید بر روی علت اصلی یعنی افسردگی متمرکز شود و پس از مدتی با بهبود وضعیت روحی، بیخوابی نیز کاهش یافته یا کاملاً رفع میشود.
از سوی دیگر، روشهایی برای درمان بیخوابی توسط داروهای شیمیایی وجود دارد، اما این داروها به دلیل مصنوعی بودن، احتمال اعتیادآوری و داشتن عوارض جانبی متعدد، معمولاً انتخاب مناسبی نیستند. به همین دلیل توصیه میشود تا حد امکان از راهکارهای رفتاری و روانشناختی که بدون عوارض بوده و نتایج پایدارتری دارند استفاده شود.
توصیههای کاربردی برای بهبود بیخوابی
- زمانی که واقعا خوابآلود هستید به رختخواب بروید. این کار ارتباط ذهنی سالمی بین تختخواب و خواب ایجاد میکند.
- رختخواب را فقط برای خوابیدن استفاده کنید و از انجام فعالیتهایی مانند تلویزیون تماشا کردن، مطالعه طولانی یا کار با موبایل در رختخواب پرهیز کنید.
- در طول روز چرت طولانی نزنید. چرتهای بلند روزانه ریتم خواب شب را مختل میکند و باعث سختتر خوابیدن در شب میشود.
- ساعت بیدار شدن خود را هر روز روی یک زمان مشخص تنظیم کنید تا بدن به یک چرخه پایدار خواب و بیداری عادت کند.
این مجموعه اقدامات، همراه با شناسایی دقیق علت بیخوابی، میتواند به ایجاد الگوی خواب سالم و پایدار کمک کند و نیاز به داروهای شیمیایی را کاهش دهد.
