درد مفصل بعد از شیردهی: آیا شیر علت درد است یا کمبود کلسیم؟
یکی از سوالات رایج مادران این است: «آیا بعد از شیر دهی ممکن است خوردن شیر باعث درد زانو شود؟» در پاسخ باید گفت: خیر، دریافت شیر علت درد مفصل بعد از شیردهی نیست. درد مفصل علل مختلفی دارد، اما در دوران پس از زایمان و شیردهی، دلیل اصلی درد اغلب یک سوءتفاهم تغذیهای است.
درد مفصل بعد از شیردهی معمولاً ریشه در کمبود ذخایر بدنی مادر دارد و دریافت شیر (به عنوان یک منبع کلسیم) نه تنها مضر نیست، بلکه بخشی از راهحل است. تغذیه سالم و کافی در دوران شیر دهی برای جلوگیری از عوارض طولانیمدت برای مادر، حیاتی میباشد.
علت واقعی درد مفصل بعد از شیردهی: تخلیه ذخایر بدن
بدن مادر در دوران بارداری و شیردهی، جنین و نوزاد را در اولویت قرار میدهد. به دلیل اینکه جنین و سپس نوزاد از ذخایر بدن مادر مصرف میکنند، اگر مادر در این دوران تغذیه نامناسب و ناکافی داشته باشد، ذخایر حیاتی بدن او تخلیه میشود. عوارض این تخلیه به مرور زمان ظاهر میشوند و مستقیماً باعث درد مفصل بعد از شیردهی میشوند:
- پوکی استخوان: استخوانها برای تولید شیر، کلسیم مورد نیاز را از ذخایر بدن مادر قرض میگیرند. اگر کلسیم کافی از طریق رژیم غذایی جایگزین نشود، استخوانها پوک شده (کاهش تراکم استخوان) و سبب درد شدید مفصل، به خصوص در زانوها و لگن میشود.
- تغییرات هورمونی: نوسانات هورمونی پس از زایمان نیز میتواند منجر به شل شدن رباطها و ایجاد درد موقت در مفاصل شود.
- فشار مکانیکی: بلند کردن مکرر نوزاد و تغییر در شیوه حمل او نیز فشار زیادی بر مفاصل زانو و کمر وارد میکند.
علائم هشدار دهنده کمبود کلسیم و ویتامین D
اگر دوران شیردهی تغذیه نامناسبی داشته باشید، پوکی استخوان و درد مفصل بعد از شیردهی تنها عارضه نخواهد بود. این کمبود ذخایر میتواند سبب بروز بیماریهایی نظیر:
- ریزش مو شدید: کمبود ویتامینها و مواد معدنی، به ویژه آهن و روی، منجر به ریزش موی شدید میشود.
- خستگی مزمن: کمبود آهن (کمخونی) و ویتامینهای گروه B سبب ضعف و خستگی مداوم در مادر میشود.
- مشکلات دندانی: کاهش کلسیم میتواند سلامت دندانها و لثهها را به خطر بیندازد.
راهکارهای قطعی برای پیشگیری و درمان درد مفصل
برای پیشگیری و درمان درد مفصل بعد از شیردهی، ضروری است که ذخایر از دست رفته بدن به طور کامل جایگزین شوند. این امر شامل یک برنامه غذایی هدفمند و در صورت لزوم، مصرف مکملها است.
- افزایش مصرف کلسیم: مصرف منابع خوب کلسیم مانند لبنیات (شیر، ماست، پنیر)، سبزیجات برگ سبز تیره و مواد غذایی غنیشده، ضروری است. شیردهی سالم نیاز به توجه ویژه به این بخش از تغذیه دارد.
- ویتامین D: ویتامین D برای جذب کلسیم در بدن حیاتی است. مادران باید از طریق نور خورشید و یا مکملها، از دریافت کافی ویتامین D اطمینان حاصل کنند.
- ورزش ملایم: انجام ورزشهای سبک (مانند پیادهروی یا یوگا) که به تقویت عضلات اطراف مفاصل کمک میکنند، میتواند فشار روی استخوانها را کاهش دهد.
در نهایت، اگر درد مفصل بعد از شیردهی شدید و مزمن شد، حتماً برای تشخیص دقیق و دریافت مکملهای لازم (نظیر کلسیم و ویتامین D) با پزشک و متخصص تغذیه مشورت نمایید.
